< back to overview Repertoire & Opera Explorer
Herman Roelstraete - Sinfonia concertante for keyboard and string orchestra, op. 36 nr. 1
(Lauwe, 20 October 1925 - Kortrijk, 1 April 1985)
(1957)
Herman Roelstraete received his first music training at the Torhout Normal School where he studied to become a liturgical organist. These studies sparked his lifelong interest in Gregorian chant, the organ and the Flemish Movement. In 1942 he went to the School for Religious Music (the 'Lemmens Institute') in Mechelen, where he had eminent teachers such as Henri Durieux (harmony), Marinus de Jong (piano and counterpoint), Flor Peeters (organ) and Jules Van Nuffel (choir conducting and music aesthetics). Van Nuffel, who lead the publication of Philippe de Monte's work, introduced him to Flemish polyphony. After graduating magna cum laude and as a 'Laureate of the Lemmens Institute', he continued his studies at the Royal Conservatory of Brussels. He received the awards for singing (under Maurice Weynandt), counterpoint (under Marcel Poot) and organ (under Paul de Maleingrau). Finally, in 1957, he went on to study dodecaphony under Mátyás Seiber.
In the meantime he strongly influenced the cultural life in the region of his hometown: he founded choirs, ensembles and orchestras; he maintained close contacts with the many amateur choirs he mentored, he performed research on folk songs and became the director of the Music Academy in Izegem. In addition, he also had a short singing career as a soloist (high tenor), but in 1953 a temporary vocal cord paralysis ended this abruptly. However, as a concert organist he continued to perform throughout his entire career.
Throughout his career and like many others in his generation (Frits Celis, Roland Coryn, Vic Nees), , he was involved in reviving the forgotten or neglected music of his predecessors, such as Frans J. Krafft (1727-1795), Pieter Vanderghinste (1789-1860), Philippe vanden Berghe (1822-1885), Edward Mechelaere (1827-1906), Peter Benoit (1834-1901), Edgar Tinel (1854-1912) and Alfons Mervillie (1856-1942). Roelstraete created new arrangements of various works by these composers, allowing them to be performed in a contemporary setting. Some of these arrangements were published by Musica Flandrorum, a foundation he established in 1978 to revive the work of forgotten Flemish composers. He also promoted these oeuvres through his career as a conductor. In 1967, the city of Antwerp and the Peter Benoit Fund awarded him the Peter Benoit Award for his performance of Benoit's Drama Christi and in 1983, the Belgian music press gave him the 'Snepvangersprijs' for his recording of Benoit's Requiem. As an organologist, he studied the organ building Anneessens family and he made an inventory of countless Flemish organs.
Roelstraete created a varied oeuvre of about 160 opus numbers and representing nearly all genres, except for opera. He particularly focused on choir music (both a cappella pieces and oratoria), but he rest of his oeuvre often remains overlooked. He might have written his best pages in his chamber music, especially in the three string quartets, which he composed when he was already in his fifties and battling growing health problems.
Throughout his oeuvre, Roelstraete always strove towards a balance between tradition (Gregorian, baroque, neoclassicism) and new ideas (polytonality, polymodality, seriality, dodecaphony). He was a strong counterpointist, but attached great importance to expressive melody. His work hovers between expressionist, vitalistic pages and - especially towards the end of his life - meditative and elegiac compositions. A significant part of his oeuvre is religiously inspired.
Roelstraete completed his Sinfonia concertante for keyboard and string orchestra on 23 October 1957, a few months after his Sinfonia concertante for trumpet and string orchestra. In this concise concerto, no more than 154 bars, the two nimble corner movements with their driving baroque motorism frame a meditative adagio, a Dialogue between the keyboard instrument and the strings. The solo part, with references to Bach's two-part inventions, can be performed on piano, organ or harpsichord. The work's format and atmosphere are somewhat reminiscent of Kammermusik no. 2, op. 36 No. 1 (1924) by Paul Hindemith.
In 1963, pianist Abel Mathijs and the Soloists of the Belgian Chamber Orchestra conducted by Georges Maes made a live recording of the work.
Jan Dewilde
Stijn Saveniers edited this score on the basis of a facsimile of the autograph, kept in the library of the Royal Conservatoire of Antwerp (KVC 193146). The autograph manuscript is kept in the music department of the Royal Library in Brussels (Mus. Ms. 2321/1-3). This score is published in cooperation with the Centre for the Study of Flemish Music (www.svm.be).
Herman Roelstraete - Sinfonia concertante für Tasteninstrument und Streichorchester, op. 36 nr. 1
(20. Oktober 1925 in Lauwe – 1. April 1985 in Kortrijk)
Sinfonia concertante für Tasteninstrument und Streichorchester, op. 36 nr. 1
(1957)
Herman Roelstraete begann sein Musikstudium an der Lehrerbildungsanstalt von Torhout, wo er den Lehrgang für Küster belegte. Dort bekam sein lebenslanges Interesse für den gregorianischen Gesang, die Orgel und die flämische Kulturbewegung starke Impulse. Im Jahre 1942 immatrikulierte er sich am Institut für Kirchenmusik in Mecheln (Lemmensinstitut). Zu seinen herausragenden Lehrern zählten Henri Durieux (Harmonielehre), Marinus de Jong (Klavier und Kontrapunkt), Flor Peeters (Orgel) und Jules Van Nuffel (Chorleitung und Musikästhetik). Durch Van Nuffel, der die Edition der Werke von Philippus de Monte leitete, lernte er damals auch die flämischen Polyfonisten kennen. Nachdem er sein Studium in Mecheln als "Laureat des Lemmensinstituts" mit magna cum laude absolviert hatte, bildete er sich am Königlichen Konservatorium von Brüssel weiter. Er schloss seine Ausbildung mit den Diplomen für Gesang (bei Maurice Weynandt), Kontrapunkt (bei Marcel Poot) und Orgel (bei Paul de Maleingrau) ab. Ferner vertiefte er sich 1957 bei Mátyás Seiber noch in das Studium der Zwölftonmusik.
Unterdessen wuchs sein Einfluss auf das kulturelle Leben seiner westflämischen Heimat. Er gründete Chöre, Ensembles und Orchester, unterhielt enge Kontakte zu vielen Liebhaberchören, die er auch begleitete, widmete sich der Volksliedforschung und wurde 1950 Direktor der Musikschule von Izegem. Daneben hatte er auch eine kurze Karriere als Sänger (hoher Tenor), aber wegen einer zeitweiligen Lähmung der Stimmbänder brach er diese 1953 kurzentschlossen ab. Als Konzertorganist dagegen blieb er stets aktiv.
Ebenso wie andere Kollegen seiner Generation (Frits Celis, Roland Coryn, Vic Nees) setzte er sich sein Leben lang für vergessene oder unterschätzte Werke seiner Vorgänger ein, unter anderen Frans J. Krafft (1727-1795), Pieter Vanderghinste (1789-1860), Philippe Vanden Berghe (1822-1885), Edward Mechelaere (1827-1906), Peter Benoit (1834-1901), Edgar Tinel (1854-1912) und Alfons Mervillie (1856-1942). Roelstraete bearbeitete eine Anzahl Werke dieser Komponisten, um sie für die zeitgenössische Praxis zu erschließen. Manche wurden bei Musica Flandrorum herausgegeben, einer Stiftung, die er 1978 selbst ins Leben gerufen hatte, um das Schaffen vergessener flämischer Komponisten wieder zugänglich zu machen. Auch als Dirigent setzte er sich für diese Musik ein. Im Jahr 1967 bekam er von der Stadt Antwerpen und dem Peter Benoit Fonds den Peter-Benoit-Preis für seine Aufführung von Benoits Drama Christi, und 1983 erkannte die belgische Musikpresse ihm den Snepvangers-Preis für seine Aufnahme des Requiem von Benoit zu. Als Orgelfachmann erforschte er die Geschichte der Orgelbauerfamilie Anneessens und inventarisierte zahlreiche flämische Orgeln.
Roelstraete hinterließ ein vielgestaltiges Gesamtwerk mit ungefähr 160 Opusnummern, in denen außer der Oper fast alle Gattungen vertreten sind. Sein besonderes Interesse galt der Chormusik – von A-cappella-Werken bis zu Oratorien – wodurch jedoch sein übriges Œuvre allzu oft vergessen wurde. Seine besten Schöpfungen finden sich wohl in seiner Kammermusik, nicht zuletzt in seinen drei Streichquartetten, die er als Fünfzigjähriger schrieb, als er schon mit zunehmenden Gesundheitsproblemen zu kämpfen hatte.
In seinem gesamten Werk sucht Roelstraete nach einem Gleichgewicht zwischen Überlieferung (Gregorianisch, Barockformen, Neoklassizismus) und Erneuerung (Polytonalität, Serielle Musik, Dodekafonie). Kontrapunkt war seine Stärke; gleichzeitig war ihm aber auch eine ausdrucksvolle Melodieführung sehr wichtig. Sein Werk bewegt sich hin und her zwischen expressionistischen, vitalistischen Schöpfungen und, besonders gegen Ende seines Lebens, meditativen und elegischen Kompositionen. Ein Großteil seines Œuvres hat einen religiösen Charakter oder Hintergrund.
Roelstraete vollendete diese Sinfonia concertante für Tasteninstrument und Streichorchester am 23. Oktober 1957, wenige Monate nach seiner Sinfonia concertante für Trompete und Streichorchester. In diesem kurzen Konzert von nur 154 Takten umrahmen die beiden beweglichen Ecksätze mit ihrem treibenden Barockstil ein meditatives Adagio, einen Dialog zwischen dem Tasteninstrument und den Streichern. Der Solopart, der sich auf Bachs zweistimmige Erfindungen bezieht, kann auf Klavier, Orgel oder Cembalo gespielt werden. Das Format und die Atmosphäre des Werks erinnern ein wenig an die Kammermusik Nr. 2, op. 36 Nr. 1 (1924) von Paul Hindemith.
1963 nahmen der Pianist Abel Mathijs und Solisten des Belgischen Kammerorchesters unter der Leitung von Georges Maes das Werk live auf.
Jan Dewilde
(Übersetzung: Eva-Maria Kintzel)
Stijn Saveniers edierte diese Partitur auf der Grundlage eines Faksimiles des Autographs, das in der Bibliothek des Königlichen Konservatoriums von Antwerpen aufbewahrt wird (KVC 193.146). Das Autograph selbst wird in der Musikabteilung der Königlichen Bibliothek in Brüssel aufbewahrt (Mus. Ms. 2332/1-3). Diese Partitur wurde herausgegeben in Zusammenarbeit mit dem Studienzentrum für Flämische Musik (www.svm.be).
––––––––––––––––––––– FLEMISH ––––––––––––––––––––
Herman Roelstraete - Sinfonia concertante voor klavier en strijkorkest, op. 36 nr. 1
(Lauwe, 20 oktober 1925 - Kortrijk, 1 april 1985)
(1957)
Herman Roelstraete deed zijn eerste muziekstudies aan de Normaalschool van Torhout waar hij de kosteropleiding volgde. Het is daar dat zijn levenslange belangstelling voor het gregoriaans, het orgel en de Vlaamse Beweging werd aangewakkerd. In 1942 trok hij naar het Interdiocesaan hoger instituut voor kerkelijke muziek (het 'Lemmensinstituut') in Mechelen, waar hij eminente leraars had als Henri Durieux (harmonie), Marinus de Jong (piano en contrapunt), Flor Peeters (orgel) en Jules Van Nuffel (koordirectie en muziekesthetica). Via Van Nuffel, die de publicatie van het werk van Philippe de Monte leidde, leerde hij in die periode de Vlaamse polyfonisten kennen. Nadat hij in Mechelen met grote onderscheiding en als 'Laureaat van het Lemmensinstituut' was afgestudeerd, ging hij zich aan het Koninklijk Conservatorium van Brussel vervolmaken. Hij haalde er eerste prijzen zang (bij Maurice Weynandt), contrapunt (bij Marcel Poot) en orgel (bij Paul de Maleingrau). Tenslotte ging hij in 1957 dodecafonie studeren bij Mátyás Seiber.
Ondertussen drukte hij in zijn geboortestreek steeds meer een stempel op het culturele leven: hij richtte koren, ensembles en orkesten op; onderhield intense contacten met vele amateurkoren die hij begeleidde; deed onderzoek naar volksliederen en werd in 1950 directeur van de Muziekacademie van Izegem. Daarnaast had hij een korte carrière als zangsolist (hoge tenor), maar een tijdelijke verlamming van de stembanden maakte daar in 1953 een abrupt einde aan. Als concertorganist zou hij zijn carrière lang blijven concerteren.
Zoals andere collega's van zijn generatie (Frits Celis, Roland Coryn, Vic Nees) heeft hij zich zijn carrière lang sterk geëngageerd voor het vergeten of verwaarloosd werk van zijn voorgangers, zoals Frans J. Krafft (1727-1795), Pieter Vanderghinste (1789-1860), Philippe vanden Berghe (1822-1885), Edward Mechelaere (1827-1906), Peter Benoit (1834-1901), Edgar Tinel (1854-1912) en Alfons Mervillie (1856-1942). Van verschillende werken van deze componisten maakte Roelstraete bewerkingen zodat ze opnieuw voor de hedendaagse uitvoeringspraktijk beschikbaar waren. Sommige van die bewerkingen werden gepubliceerd door Musica Flandrorum, een stichting die hij in 1978 in het leven heeft geroepen om het werk van vergeten Vlaamse componisten te doen herleven. Ook als dirigent promootte hij die muziek. In 1967 kreeg hij van de stad Antwerpen en het Peter Benoitfonds de Prijs Peter Benoit voor zijn uitvoering van Benoits Drama Christi en in 1983 kende de Belgische muziekpers hem de Snepvangersprijs toe voor zijn opname van Benoits Requiem. Als organoloog bestudeerde hij de orgelbouwerfamilie Anneessens en inventariseerde hij tal van Vlaamse orgels.
Roelstraete liet een gevarieerd oeuvre na van ongeveer 160 opusnummers waarin zowat alle genres vertegenwoordigd zijn, opera uitgezonderd. Zijn bijzondere aandacht ging uit naar de koormuziek – van a capellawerken tot oratoria –, maar al te vaak wordt daardoor de rest van zijn oeuvre vergeten. Misschien schreef hij wel zijn beste bladzijden in zijn kamermuziek en dan vooral in de drie strijkkwartetten die hij pas na zijn vijftigste, toen hij steeds grotere gezondheidsproblemen kreeg, componeerde.
Doorheen zijn oeuvre zocht Roelstraete naar een evenwicht tussen traditie (gregoriaans, barokvormen, neoclassicisme) en vernieuwing (polytonaliteit, polymodaliteit, serialiteit, dodecafonie). Hij was een sterk contrapuntist, maar hechtte daarbij groot belang aan een expressieve melodievoering. Zijn werk pendelt tussen expressionistische, vitalistische bladzijden en, zeker naar het einde van zijn leven toe, meditatieve en elegische composities. Een belangrijk deel van zijn werk is religieus geïnspireerd.
Deze Sinfonia concertante voor klavier en strijkorkest voltooide Roelstraete op 23 oktober 1957, enkele maanden na zijn Sinfonia concertante voor trompet en strijkorkest. In dit beknopte concerto, niet meer dan 154 maten, omkaderen de twee beweeglijke hoekdelen met hun stuwende barokke motoriek een meditatief adagio, een Dialoog tussen het klavierinstrument en de strijkers. De solopartij, met verwijzingen naar de tweestemmige inventies van Bach, kan zowel op piano, orgel als klavecimbel worden uitgevoerd. Het opzet en de sfeer van het werk doen enigszins denken aan de Kammermusik nr. 2, op. 36 nr. 1 (1924) van Paul Hindemith.
In 1963 maakten pianist Abel Mathijs en de Solisten van het Belgisch Kamerorkest, gedirigeerd door Georges Maes, een live-opname van het werk.
Jan Dewilde
Stijn Saveniers editeerde deze partituur op basis van een facsimile van de autograaf uit de bibliotheek van het Koninklijk Conservatorium van Antwerpen (KVC 193146). Het autografisch handschrift wordt bewaard in de muziekafdeling van de Koninklijke Bibliotheek in Brussel (Mus. Ms. 2332/1-3). Deze partituur wordt uitgegeven in samenwerking met het Studiecentrum voor Vlaamse Muziek (www.svm.be).
< back to overview Repertoire & Opera Explorer